In korte tijd is het heel populair geworden onder jongeren om hun foto plus een persoonlijk profiel te plaatsen op een vriendensite op internet. De meest bekende is inmiddels Hyves, maar er zijn er vele.

Soms zetten jonge tieners daar erg veel persoonlijke informatie op, van lichaamsmaten, geboortedatum, seksuele voorkeur tot de school waar ze naartoe gaan en hoe hun vrienden heten. Ook kinderen op de basisschool hebben tegenwoordig vaak al een Hyves-pagina, hoewel er ook sites zijn die eigenlijk meer geschikt zijn voor kinderen en speciaal voor hen gemaakt worden, zoals Kindertent.nl (niet helemaal gratis).

CU2 was lange tijd de grootste profielsite van Nederland, maar die positie werd al snel overgenomen door andere sites zoals Sugababes.nl (speciaal voor meiden) en Superdudes.nl voor jongens, Partyflock en Hyves. Ook MSN is nu een profielpagina begonnen, genaamd ‘MSN Spaces’. Daarnaast is er bijvoorbeeld de tweens-site Kaboem.nl. De schatting is dat 60% van de jongeren tegenwoordig een vriendenpagina ergens op internet onderhoudt. Inmiddels doen ook veel volwassenen mee. 

Natuurlijke behoefte: kijken en bekeken worden
Met behulp van profielsites bevredigen pubers hun natuurlijke behoefte om luid en duidelijk te verkondigen dat ze bestaan. Daartoe vullen ze rustig 100 vragen in over hun persoonlijke voorkeuren, lichaamsmaten, vrijetijdsbesteding, enzovoorts. Zolang ze hun 06-nummer er maar niet bij vermelden, is het redelijk onschuldig.

Inmiddels gebeurt er op dit soort sites meer dan alleen ‘bekijken en bekeken worden’. Profielsites weerspiegelen online jongerennetwerken. Sugababes en Superdudes kennen bijvoorbeeld buddy-lijsten met online vrienden. Hoe meer buddies je hebt, hoe populairder je bent. Verschillende groepen jongeren onderhouden contact met elkaar door leuke opmerkingen uit te wisselen zodra er nieuwe foto’s in het profiel zijn gezet. Ze chatten langdurig via MSN, en sturen elkaar foto’s toe.

Risico’s
De risico’s van dit soort sites zijn evident: jongeren geven wellicht te veel persoonlijke informatie prijs die herleidbaar is naar hun ware identiteit, en ze geloven soms klakkeloos wat anderen zeggen. Ook is het goed om te beseffen dat dit soort sites als een magneet werken op personen met minder frisse bedoelingen.

Het rondhangen bij dit soort sites door pedofielen etc. wordt hawking genoemd, oftewel ‘rondcirkelen als een havik boven je prooi’. Het 'versieren' van een kind door een pedofiel heet grooming (zie ook www.cyberlokkers.nl).

Een ander risico is dat pubers soms erg gemakkelijk anderen toelaten in hun profiel. Ze geven dan hun wachtwoord en vinden het goed dat online vrienden op hun pagina berichten plaatsen. Dat kan verkeerd gaan als de vrienschap is bekoeld. Of eerder al, als iemand met behulp van hun password ‘voor de lol’ hun account heeft beëindigd.

Bovendien is het geen gek idee om met kinderen eens te praten over de manier waarop deze websites hun geld verdienen. Zo kun je op veel vriendensites vaak via SMS-jes of een 0900-nummer diensten afnemen, zoals het bekend maken van je eigen profiel op een tickter-tape (soort lichtkrant).

Blijf praten!
Een ander gespreksonderwerp zou kunnen zijn: het spelen met identiteiten. Het is bijvoorbeeld maar de vraag of alle foto’s die je ziet op CU2 en Superdudes wérkelijk van de bijbehorende personen zijn. Praat erover: wat vind je daarvan?

Wat we regelmatig opvangen, is dat ouders vaak moeite hebben met de schaamteloze wijze waarop kinderen zichzelf op dit soort profielsites ten toon kunnen stellen. Als volwassenen interpreteren we dat als ‘jezelf te koop zetten’. De poses waarin ze zichzelf of elkaar portretteren, hebben voor ons al snel een erotische lading. Maar voor de jongeren zelf (sommige meisjes zijn pas 11 jaar) voelt dat waarschijnlijk heel anders. Ze doen mee met een soort gebruik dat ontstaan is om jezelf van je beste kant te laten zien. Om ‘erbij te horen’, ‘gezien te worden’, en ‘ertoe te doen’. Ik ben op Internet, dus ik besta.

Iedereen een topmodel
Let ook eens op de manier waarop de meiden zich fotograferen: het zijn modellenfoto’s, zoals je die ziet in de media. Urenlang sluiten ze zichzelf op in hun kamer met een digitale camera. Eindeloos veel foto’s maken ze van zichzelf, net zo lang tot ze tevreden zijn met het resultaat. Je moet er stijlvol uitzien. Het beste van jezelf. Er zijn veel sites die hierop inspelen: je kunt jezelf in de etalage zetten als model, zie bijv. www.become-a-model.nl.

De kinderen die hieraan meedoen, hoeven beslist niet altijd gericht te zijn op seks. Dat neemt echter niet weg dat het belangrijk is dat u uw kinderen wel kunt confronteren met uw mening hierover. Vertel uw kind wat uw interpretatie is van die beelden en hoe u er tegenover staat. Het is belangrijk dat kinderen en ouders hierover praten en van elkaar leren begrijpen waarom ze doen wat ze doen. Probeer uw standpunt over te brengen zonder het gedrag en de behoeftes van uw kind te veroordelen.

Tip: vertel uw kind dat er op profielsites allerlei personen rondhangen die zich voordoen als fotografen maar het niet zijn. Naast echte fotografen die serieuze fotoshoots aanbieden, zijn er talloze amateurs aanwezig, en oudere mannen met slechte bedoelingen. Vertel uw kind dat u het graag wilt weten als er een aanbod wordt gedaan, en dat je nooit moet ingaan op een voorstel voor een fotoshoot.