Tip: Installeer MyBee, onze veilige kinder-omgeving. Gratis!

Het World Wide Web is één grote speeltuin voor kinderen. Je kunt er urenlang spelletjes spelen, naar muziek luisteren en clips bekijken en met andere kinderen babbelen over van alles en nog wat (in de praktijk: over niks). Via commercials, tv-programma’s, vriendjes en klasgenoten horen kinderen wat de leukste kinder-websites zijn. En dat zijn vaak commerciële sites.

Tip: informatie over games voor oudere kinderen (en volwassenen), vindt u onder andere op de volgende websites:
- Gamespot (www.gamespot.nl)
- Gamez (www.gamez.nl)
- Gamevillage (www.gamevillage.nl)

De trucjes van online marketeers
Speelgoedfabrikanten, snoepfabrikanten en commerciële tv-stations doen hun uiterste best om kinderen te plezieren. Vaak lukt dat heel goed. Leuk voor de kids, maar enige voorzichtigheid is wel geboden. Commerciële sites barsten van de verhulde en onverhulde reclame. Vriendelijke cartoon-poppetjes versterken de band die een kind al met het merk heeft, de spelletjes staan bol van de merknamen en de merkkarakters, en vooral bij sites van commerciële tv-stations zit je via banners (klikbare afbeeldingen) en pop-ups (advertenties in een apart venstertje) zó op een andere commerciële site.

De voorbeelden zijn talrijk. Naast over-bekende sites als die van Jetix zijn er ook minder bekende, zoals die van het Belgische yoghurt-drankje Yazoo (www.yazoo.be) of www.wijwillencupasoupopschool.nl.

Voor kinderen is het moeilijk om commercie te onderscheiden van entertainment. Voor henzelf maakt dat ook niet veel uit: zij maken alleen het onderscheid tussen cool en saai. Vaak weten commerciële websites veel beter wat kinderen cool vinden dan zogenaamd verantwoorde websites. Je kunt het kinderen dan ook niet kwalijk nemen dat zij graag naar die commerciële sites surfen. Verbieden kun je het ook al niet. Wel is het goed om te weten wat kinderen moeten weten en welke afspraken je met hen moet maken over hun surfgedrag.

De belangrijkste opvoed-tips: 

Maak uw kinderen attent op advergames – en geef alternatieven
Voor bedrijven zijn de zogenaamde advergames (advertenties in de vorm van spelletjes) een ideaal vehikel om kinderen te beïnvloeden. Met hun naadloos geïntegreerde product-promoties houden ze kinderen urenlang bezig met hun producten en merken.

Ouders kunnen hier weinig aan doen, behalve de kinderen attent te maken op dit soort ‘slimme trucjes’ van adverteerders. Er is geen wet die kinderen beschermt tegen deze slimme en ondoorzichtige manier van reclame maken. Vertel uw kinderen dus zelf over de verborgen verleiders op commerciële websites en in games. Verbieden helpt niet op deze leeftijd. Het gaat erom dat ze leren omgaan met Internet in het algemeen en niet alleen thuis, maar ook op school en bij vriendjes. En dat ze dus ook weten wat ze wel en niet moeten doen, waar ze ook zijn en ongeacht of u erbij bent.

Leer uw kinderen om nooit informatie over zichzelf of anderen te geven
Om ‘lid’ te worden van een community, spelletjes te kunnen doen en deel te nemen aan een wedstrijd, moeten kinderen vaak hun e-mail adres geven. (Naar dat adres wordt het wachtwoord verzonden om deel te kunnen nemen.) Ook worden ze vaak ‘beloond’ voor het geven van informatie over koopgedrag en tijdsbesteding. Jetix looft bijvoorbeeld bonuspunten (‘brix’) uit voor elke ingevulde enquête.

Echt kwaad kan dat niet, maar als kinderen nu al heel makkelijk omspringen met hun gegevens, zullen ze dat ook gemakkelijk doen in chat-rooms. Kinderen moeten daarom leren dat ze in geen enkele situatie persoonlijke gegevens verstrekken zonder toestemming van hun ouders of van een leerkracht. Ook niet tijdens spelletjes, of in ruil voor cadeaus of spaarpunten. Spreek af dat ze dat altijd eerst aan iemand moeten vragen.

Check samen de privacy-bepalingen, voordat je je persoonsgegevens weggeeft
Vraagt een site om persoonlijke informatie, loop dan samen even de privacy-bepalingen door. Laat zien hoe je op zoek kunt gaan naar informatie om de betrouwbaarheid van een website te controleren. Leer wat een colofon is, lees samen het onderdeel ‘voorwaarden en regels’ door en de toelichting op het privacy-beleid. Check wat het doel is van de gewenste gegevens.

De betere websites vertellen wat er gebeurt met de persoonlijke informatie die ze verzamelen en laten uitdrukkelijk weten dat deze gegevens nooit aan derden worden verstrekt en vragen eerst of je ermee akkoord gaat e-mail te ontvangen.

Tip: het programma CyberPatrol heeft een snuffelfunctie die voortdurend controleert of er geen privacy-gevoelige gegevens worden ingetikt. Daartoe definieer je van tevoren een lijstje met namen, adressen, telefoonnummers, etc. die niet ingevoerd mogen worden.

Praat met uw kinderen over het commerciële doel van veel sites
Leer uw kinderen wat het verschil is tussen reclame en onafhankelijke informatie. Probeer een gevoel voor beïnvloeding te ontwikkelen en praat over de waarde van een kritische houding tegenover informatie via het Internet. Wie zegt het en waarom? Zie het niet als een eenmalige les, maar als een voortdurend proces van bewustwording over de invloed van media in het algemeen en Internet in het bijzonder. 

Verbieden uw kind om online iets te kopen zonder uw toestemming
Ook kinderen tussen 9 en 13 jaar kun je nog een aantal zaken verbieden. Zo is het aan te raden om kinderen te verbieden bestanden of software te downloaden of aankopen te doen: dit zijn zaken waar ze niet zelfstandig over mogen beslissen.

Het uiteindelijk doel van al die marketing-inspanningen van websites is natuurlijk dat u geld uitgeeft, en wel meteen (dus online). Spreek af met uw kinderen dat zij nooit zonder uw toestemming iets kopen en dat er zeker geen creditcard-nummers worden ingevuld!

Tip: bent u in een toegeeflijke (koop-)bui, let dan op de beveiligingsmaatregelen op de website. Een beveiligde verbinding is als volgt te herkennen:
- in de statusbalk van uw browser (onderaan het venster) staat een sleuteltje (ongebroken) of een gesloten hangslotje;
- in het adresveld (bovenaan) staat een tekenreeks die begint met https in plaats van http;
- er verschijnt een mededeling dat er een beveiligde verbinding wordt opgezet (SSL oftewel Secure Socket Layer).

Vertel uw kinderen hoe ze moeten omgaan met ongewenste inhoud
Kinderen kunnen al zoekend naar informatie of zomaar wat surfend op materiaal stuiten dat niet geschikt voor ze is, zoals porno, racisme, geweld, recepten voor vuurwerk of explosieven, etc. Wees er ook weer niet overdreven bang voor; dit soort pagina’s vormen slechts een klein deel van alles wat het Internet te bieden heeft.

Wel is het belangrijk om de kinderen te vertellen dat ze ermee in aanraking kunnen komen en wat ze dan moeten doen:

• klik het meteen weg als je iets vervelends tegenkomt. Je hóeft er niet naar te kijken!
• Als je niet van een vervelende site afkomt, of als je met iedere klik wéér een ongewenst venster opent, druk dan net zo lang op Alt-F4 (Venster sluiten) tot alle vensters gesloten zijn. Dat gaat een stuk sneller dan klikken met de muis;
• As niets helpt, zet dan de monitor even uit en vraag hulp aan een volwassene in de buurt (die vervolgens de monitor weer aanzet en met Ctrl-Alt-Del de ongewenste taken beëindigt.)
• Het is goed om erover te praten met je ouders of met de juf of de meester, als je iets gezien hebt waar je je ongemakkelijk bij voelt, maar het hoeft niet. 

Zeg erbij dat ze zich niet hoeven te schamen voor het tegenkomen van ongewenst materiaal en dat u het hen niet kwalijk zult nemen.

Schrik niet van het surf-gedrag van uw kinderen
Wanneer een meisje in al haar onschuld ‘Boyzone’ intikt in een zoekmachine, met de bedoeling iets te vinden over haar favoriete jongensband, dan is het aantal resulterende homo-sites groter dan het aantal sites over die popgroep. Daar kan zij niets aan doen. Los daarvan krijgen kinderen rond een jaar of 12 steeds meer belangstelling voor alles wat met seks te maken heeft. Dat is een normaal en gezond onderdeel van hun ontwikkeling, waar je ook niet al te krampachtig over moet doen. Praat erover als de kinderen er zelf mee komen. Mocht u uw kind nog te jong vinden om zijn of haar nieuwsgierigheid zelfstandig te bevredigen, leidt de aandacht dan af met behulp van goede voorlichtingsboeken.

Let op: Veel kinderen maken tikfouten of spelfouten bij het intikken van een website in een browservenster. Daardoor komen ze ook gemakkelijk op ongewenste sites, omdat de fout gespelde domeinnamen gekaapt zijn door zogenaamde linkdump-sites. Die leiden uw kind dan via bijv. Nikkelodeon.nl naar sekssites en allerlei verkoopsites.

Leer uw kinderen voorzichtig te zijn met homepages van onbekenden
Het bezoeken van homepages van bekenden, zoals klasgenoten of neefjes en nichtjes, is natuurlijk totaal onschuldig en volstrekt ongevaarlijk. Met homepages van onbekenden moeten ze echter voorzichtig zijn.

Tips:
Check af en toe de History en/of de Cache van de browser, om er zeker van te zijn dat uw kinderen niets vervelends zijn tegengekomen. Let daarbij bijvoorbeeld op onsmakelijke sites als www.ogrish.com. Als kinderen ouder worden, werkt dit niet meer, omdat ze dan heel goed weten hoe ze hun surf-geschiedenis kunnen wissen. En misschien is dat maar goed ook. Want hoe ouder een kind, hoe meer het nodig is om hun recht op privacy te respecteren.

Met het ‘Safe Cyber Memory Spel’ (www.sif.nl) leren kinderen hoe ze zónder filter veiliger het Internet op kunnen gaan. Surf ook eens samen met uw kinderen naar de interactieve les van Disney (op www.disney.nl/DisneyOnline/CyberNetiquette) om spelenderwijs te leren over veilig Internet-gebruik.

Laat uw kind geen software downloaden
Spreek af dat uw kind eerst toestemming vraagt voordat het software-programma’s en games downloadt. Vaak kan dat geen kwaad, maar er kunnen virussen, wormen of Trojaanse paarden meegestuurd worden. Vooral als het gaat om downloads van persoonlijke homepages of via e-mail. Installeer een goede virus-scanner en een goede firewall, en zorg dat ze up-to-date zijn.