Als je de aanwezigheid van reclame een criterium vindt voor de kwaliteit van een kinder-website, dan wordt het al snel heel erg moeilijk om die website als ‘goed’ te beoordelen. De meeste kinder-websites hebben nu eenmaal een marketing-doelstelling. Ze kunnen bijvoorbeeld gekoppeld zijn aan een product, een bedrijf, een tv-programma of een tijdschrift. Meestal gaat het om het positioneren van een merk en het wekken van interesse daarvoor. En dat geldt niet alleen voor het commerciële tv-station Jetix (voorheen Foxkids), maar ook voor Z@ppelin van de publieke omroepen, of voor producten als melk, vlees en suiker, of voor organisaties zoals de brandweer.

Zo wordt op veel scholen ‘De Nationale Kinderkrant’ verspreid. Die staat vol met reclame die niet als zodanig gemarkeerd is, en ook lang niet altijd als zodanig herkend wordt. Ook niet door volwassenen. Slechts weinig leerkrachten beseffen dat de overheid, maar ook allerlei andere organisaties – zoals het Zuivelbureau – betalen voor artikelen die daarin staan. Kinderen worden hierdoor net zo beïnvloed als door boodschappen van fabrikanten van pindakaas, cornflakes en snoep.

Internet versus andere media
Inmiddels beschouwen veel mensen reclame voor kinderen als een noodzakelijk kwaad. We weten dat websites en andere media-producten geld kosten, en zonder reclame kunnen die producten niet bestaan. Aan de andere kant zijn volwassenen verplicht om kinderen te beschermen tegen ongezonde commerciële beïnvloeding.

In veel landen is reclame voor kinderen aan banden gelegd. Er zijn Europese richtlijnen geformuleerd die omgezet zijn in wetgeving. In Nederland is dat echter nauwelijks het geval. Zo nu en dan laait de discussie erover weer op. De stichting Reclamerakkers vindt dat reclame niet meer weg te denken is en dat kinderen daarmee moeten leren omgaan. Ze ontwikkelt daarom voorlichtingsmateriaal voor ouders en scholen.

Er is overigens een belangrijk verschil tussen Internet en televisie. Op de televisie is reclame voor kinderen redelijk goed herkenbaar in de vorm van reclameblokken met een eigen leader. (Dat jonge kinderen deze informatie desondanks als ‘waar’ ervaren, en van dezelfde orde vinden als het journaal, is een andere zaak.) Slechts in een beperkt aantal gevallen zijn gewone tv-programma’s ‘gekocht’. Denk daarbij bijvoorbeeld aan script-sponsoring van Goede Tijden Slechte Tijden, waarbij bedrijven tegen betaling de verhaallijn kunnen bepalen.

Kinderen herkennen reclame op internet niet
Op Internet is de grens tussen betaalde informatie (reclame) en niet-betaalde informatie echter nog veel vager. Veel adverteerders lijken het ook prettig te vinden dat hun ‘boodschap’ niet van andere informatie onderscheiden wordt. En veel websites bieden die gelegenheid dan ook. Maar wij vinden openlijke reclame veel minder erg dan verborgen reclame.

Nadat de stichting Mijn Kind Online in 2007 een rapport publiceerde over internet-reclame gericht op kinderen, is er gelukkig al wel wat veranderd. Zo heeft Nickelodeon beloofd voortaan het woord 'advertentie' erbij te zetten als het om reclame gaat. Dat scheelt, en we hopen dat andere sites volgen.

Het onderzoek heet 'Gratis (maar niet heus)' en is hier te downloaden.

Commercie is geen criterium
Veel kinder-sites hebben een recht-toe-recht-aan commercieel doel, namelijk geld verdienen. Op voorhand is echter niet te bepalen of dat tot een goede of een slechte website leidt. Er zijn namelijk prima commerciële sites die echt de moeite waard zijn, zoals Playmobil.com of Koffiecafe.be. Anderzijds zijn er oer-vervelende ‘verantwoorde’ sites waar niets te beleven valt.

Tip: kijk altijd kritisch naar het commerciële beleid van een website. Als een site met de (in uw ogen) verkeerde adverteerder in zee gaat, dan weet u redelijk goed wat u van de site moet vinden.

Tip: druk uw kinderen op het hart om nooit informatie in te voeren zonder vooraf toestemming te vragen. Controleer op de website wat het privacy-beleid is, en zoek daartoe naar onderdelen als ‘regels en voorwaarden’, ‘algemene voorwaarden’ of ‘privacy-beleid’.

Commercie op zich kan dus geen criterium zijn om te bepalen of een site goed of slecht is. Maar wat dan wel?

Lees verder in 'Wat is een goede kindersite?'