Onze dochter (11 jaar) MSN-t regelmatig met vriendinnen, maar is inmiddels niet meer tevreden met chatten alleen. Zij wil, net als veel van haar vriendinnen, een webcam met geluid hebben. Onlangs hebben mijn vrouw en ik eens meegekeken en het is inderdaad wel leuk om een vriendinnetje in Parijs te kunnen zien en horen. Maar we staan wat huiverig tegenover het idee dat onze dochter met een webcam het internet opgaat. Wat zijn naar uw idee de risico's en hoe kunnen we die beperken?

Antwoord:

We zijn blij dat uw vraag begint met de vermelding van positieve ervaringen. Het is inderdaad leuk om vriendinnetjes te kunnen zien en horen, net zoals het leuk is voor mij om met familie in Zuid-Afrika te communiceren via MSN en webcam. Terecht vraagt u zich af of het verantwoord is uw dochter een webcam te geven. U hoort en leest immers over de risico's en die zijn er.

Waar ouders en kinderen rekening mee moeten houden, is dat de webcam-beelden die verstuurd worden, op de computer opgeslagen kunnen worden door degene die ze ontvangt. Heel simpel bijv. door op de toets ‘print screen’ te drukken; dan kunt u een fragment opslaan als foto. Ook bewegende beelden die via de webcam worden verzonden, kunnen worden opgeslagen. Trekt uw kind een gekke bek, dan kan de ander dat vastleggen en rondsturen, op een website zetten of printen.

Steeds vaker horen we dat kinderen elkaar hiermee inderdaad van alles aandoen. Pubers die tijdens de verkering met elkaar seksueel gedrag hebben gedeeld via de webcam kunnen nadat de verkering uit is, ineens die opgenomen beelden aan de haal gaat en ze in brede kring verspreidt om de ander een hak te zetten. De schade die dat kan aanrichten is groot, terwijl de dader dat vaak nauwelijks beseft als hij of zij uit wraak zo'n impulsieve streek uithaalt. Het is al voorgekomen dat het slachtoffer daardoor zelfmoord pleegde. Het idee dat haar ouders en vrienden, het hele dorp, die beelden gezien had, daar kon ze niet mee leven. Minder heftig, maar toch ook ingrijpend, zijn de gezinnen die hierdoor een andere school of zelfs woonplaats hebben moeten zoeken.

Het is goed om hier met kinderen over te praten, zodat ze zich voorstellen hoe dat moet zijn als het je overkomt. Dat draagt ertoe bij dat ze leren omgaan met al deze risico's, maar ook dat ze beseffen dat ze ook zelf niet dit soort streken moeten uithalen, omdat de gevolgen vaak veel groter zijn dan zij kunnen overzien. 

Daarnaast heb je de digitale potloodventers. Dat zijn vooral oudere tieners of jonge volwassenen, die er plezier in scheppen anderen te laten schrikken door online hun broek omlaag te trekken. Ze schuimen internet af (Spaces van MSN bijv.) op zoek naar jongere jongens en meiden om te worden toegevoegd op hun MSN en vragen vervolgens om te communiceren via de webcam. Zodra de ander dat accepteert, zien ze een bewegende piemel in beeld.

Veel meiden van een jaar of 15 hebben zoiets wel al gezien, en schrikken daar al niet eens meer van... Leuk vinden ze het overigens niet. We denken dat het goed is om ook daarover met kinderen te praten. Om hen te vertellen dat deze dingen kunnen gebeuren, dat het begrijpelijk is dat je daarvan schrikt. Als ouders moet je vertellen dat dit soort gedrag van mannen niet normaal vindt en dat je er ook geen aandacht aan moet besteden. Ook kun je vertellen wat je kunt doen om dit te voorkomen (niet met onbekenden MSN-en en cammen), en dat ze altijd overal over kan praten met u.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat kinderen en jongeren vooral met bestaande vrienden contact hebben op internet. Zo nu en dan iets naars meemaken is niet leuk, maar tieners geven aan dat ze daar prima mee overweg kunnen. Dat neemt niet weg dat het dus verstandig is met uw dochter regels af te spreken. Samenvattend:

• Zo kunt om te beginnen de webcam niet standaard op de computer hebben zitten, maar hem aan te sluiten als het nodig is. Daardoor leer je bewuster omgaan met al deze manieren van communiceren. Waarom doe ik het, wil ik het wel? 
• Een andere regel moet zijn dat ze niet met onbekenden aan het webcammen slaat en mogelijk zelfs niet met onbekenden MSN-en.
• Ook is het belangrijk duidelijk te maken dat alles via internet, van plaatjes tot bewegende beelden, verspreid kan worden en dat daar risico’s aan vastzitten. En dat het niet netjes is beelden van anderen te verspreiden zonder daar voor toestemming voor te vragen.

Een tip tot slot: in het boek Verliefd op internet, hebben we de resultaten uit wetenschappelijk onderzoek naar seksuele ervaringen van tieners op internet verwerkt in een handzaam boek voor ouders: hoe praat je met je kinderen hierover? Praten is nodig: tieners gedragen zich daardoor veiliger.

Succes!

Justine Pardoen