Wat is webcammen?
Webcammen (of gewoon ‘cammen’ – spreek uit ‘kemmen’ genoemd) is contact via een kleine camera. Bij laptops is die vaak ingebouwd, maar je kunt er ook een los aansluiten op je pc. Deze camera kan bijvoorbeeld gebruikt worden tijdens contact via MSN, of tijdens het chatten. Met je eigen camera zend je jezelf uit en als een ander ook een webcam heeft, kun je elkaar zien. Sluit je daarbij een microfoon aan, dan kun je ook nog elkaars stemgeluid horen.

Webcammen is heel populair onder tieners. Ze kunnen er al voor weinig geld een kopen en zelf aansluiten. Meestal laten ze de webcam gewoon standaard op de computer zitten. Vroeger zat er op webcams een klepje waarmee je de lens af kon sluiten. Het is jammer dat de nieuwe webcams dat niet meer hebben, want dan zou je een kind kunnen leren om na gebruik dat klepje dicht te doen. We zouden de gewoonte kunnen aannemen om na gebruik een doekje over de cam te hangen. Zo voorkom je dat iemand via een afstand jouw kamer in kan kijken of dat er opnames gemaakt worden zonder dat je het weet.

Webcams kunnen steeds meer
De nieuwste generatie webcams kunnen veel: je kunt er meer dan één persoon naast elkaar in beeld krijgen. Ook kunnen ze op afstand bestuurd te worden, zodat de gebruiker aan de andere kant bijna 360 graden de kamer kan rondkijken. Dat is natuurlijk prachtig voor gebruik door een kind in het ziekenhuis, die dan vanuit zijn ziekenhuisbed in zijn eigen klas kan meekijken tijdens de les. Maar je moet er niet aan denken dat iemand op die manier gaat spieken in de kamer van je kind als het naakt en filmt als het naakt uit de douche komt bijvoorbeeld. Het is dus belangrijk om in te zien dat je niet alleen techniek in huis haalt met allerlei leuke extra mogelijkheden, maar dat daar ook weer een schaduwkant aan zit van mogelijk misbruik.

Experimenten
Tieners experimenteren veel, ook met de webcam. Het is ook heel leuk, want je ziet hoe de ander jou ziet en je leert hoe je dat kunt beïnvloeden. Dat hoort bij de puberteit: ontdekken wie je bent, hoe anderen jou zien en of je tevreden kunt zijn met jezelf. Het is ook een heel onzekere periode voor veel kinderen: ze zijn onzeker en als er iets gebeurt waar ze zich achteraf over schamen of zich schuldig over voelen, gaan ze niet meer zo vanzelfsprekend naar hun ouders voor hulp. En dat is jammer, want juist in deze periode kan er veel misgaan.

Meiden en jongens dagen elkaar soms uit om delen van hun lichaam via de webcam te laten zien: een hoofddoekje af, een truitje omhoog, een broek uit. Dat kan gebeuren in een spannend spel, maar het spel kan vervelend aflopen als anderen die beelden opnemen en ermee aan de haal gaan.

Dat kan gebeuren uit wraak, als grapje, of om de aandacht te trekken bij andere leden in de vriendengroep. De gevolgen van zo’n actie kunnen ze meestal niet overzien. Het slachtoffer kan hier erg onder lijden, of er zo mee gepest worden dat hij of zij een andere school moet zoeken. Er zijn al kinderen die om die reden zelfmoord hebben gepleegd, ook in ons land.

Waarschuwing van de politie
Het meest recente verschijnsel waar de politie nu voor waarschuwt, is dat iemand de webcam van kinderen van een afstand heeft bestuurd en beelden opgenomen heeft waarmee deze tieners gechanteerd zijn. De dader stuurde het kind een virus (Trojan horse), waardoor hij controle over de webcam kreeg. Het is dus belangrijk met kinderen te praten over de risico’s van het gebruik van een webcam.

Digibewust heeft een filmpje gemaakt met uitleg over een Trojaans Paard (Trojan horse), zie www.digibewust.nl.

Praten met pubers moet, maar hoe doe je dat? Een paar tips.

1. Wacht niet tot er problemen ontstaan, maar maak ervaringen van je kinderen zo vroeg mogelijk tot een terugkerend gespreksonderwerp. Daardoor leert een kind dat het heel normaal is om met zijn ouders over internet te praten en is de kans groter dat het ook naar je toe durft te komen als er iets verkeerd is gegaan.
2. Vraag zo nu en dan: ‘Heb je nog wat leuks meegemaakt op internet, vandaag?’ Net zoals je dat doet met school of de sportclub of waar uw kind dan ook geweest is. Wanneer je dat doet, let er dan wel op dat je tijd heeft om te luisteren naar het antwoord. Er is niets zo erg als een ouder die na een minuut naar de wc gaat of verveeld de krant pakt. Ook al begrijp je niet meteen wat ze vertellen, luister toch en lok meer verhalen uit.
3. Een puber uitlokken om iets te vertellen over zijn leven is natuurlijk niet gemakkelijk. Het gaat het beste met een kapstok. Zo kun je bijvoorbeeld beginnen door aan te sluiten op een actueel nieuwsbericht, zoals nu aan de hand is over misbruik via de webcam. ‘Moet je nou horen wat ik gelezen heb! Wat vind jij daar nou van? Heb jij wel eens over deze dingen gehoord?’
4. Kies een situatie waarin je het kind niet direct recht in de ogen hoeft te kijken. Naast elkaar in de auto, tijdens een wandeling, samen aan het aanrecht of op andere ontspannen momenten. Als je dan een vraag stelt, voelt het kind minder druk en heb je de kans dat er net iets meer terugkomt dan ‘ja’, of ‘goed’.

Opvoedtips over gebruik van de webcam

1. Maak je kind ervan bewust dat chatten of MSN-en altijd een risico inhoudt, en zeker als je chat met onbekenden. Praat erover dat iemand met wie je een tijdje contact hebt via MSN, eigenlijk nog steeds een onbekende is, ook al voelt het heel vertrouwd.
2. Maak je kind ervan bewust dat alle gesprekken die je via MSN voert, en dus ook alle webcamgesprekken, kunnen worden opgeslagen. Chatten of MSN-en houdt daarom altijd een risico in.
3. Spreek af met je kind dat hij/zij geen beelden opneemt van anderen zonder dat diegene dat weet en daar toestemming voor heeft gegeven.
4. Spreek af dat je nooit beelden die je van iemand opgenomen hebt, doorgeeft aan anderen. Ook al denk je nu dat dat grappig is. De gevolgen zijn niet te overzien en kunnen zeer schadelijk zijn.
5. Praat over internet naar aanleiding van berichten die je tegenkomt in de media over zaken die misgaan, maar niet alleen dan. Probeer samen te bedenken wát er allemaal mis kan gaan: een kind dat zich dat eens voorgesteld heeft, begrijpt beter waarom je thuis regels invoert. Vertel dus bijvoorbeeld dat beelden die eenmaal op internet staan, er waarschijnlijk nooit meer af te halen zijn. Zodra ze verder verspreid worden, ben je de regie over die beelden totaal kwijt. Dat betekent dat iemand daar zijn hele verdere leven last van kan hebben.
6. Leer je kind bewust om te gaan met de webcam. Praat erover: wanneer gebruik je hem wel en wanneer niet? Is het misschien beter om de webcam niet standaard ingeplugd te hebben? Wat is daarvan het nadeel en wat het voordeel? Bekijk bijvoorbeeld samen eens een filmpje op YouTube waar een nietsvermoedend gezinslid (naakt!) door het beeld loopt. Stel samen eens vast: waar staat de webcam bij jullie thuis en wat zou er allemaal ongemerkt in beeld kunnen komen?
7. Spreek regels af over het gebruik van de webcam. Bijvoorbeeld dat de webcam na gebruik van de computer afgehaald wordt en wordt opgeborgen. Als u denkt dat dat in de praktijk niet gaat werken in uw geval, bijvoorbeeld omdat het gaat om een laptop met een ingebouwde webcam, spreek dan af dat na gebruik er een doekje overheen gaat om de lens af te sluiten.
8. Spreek af dat niemand in huis vreemde bestanden opent die via email of MSN worden toegestuurd. Ook niet van bekenden. Installeer goede beveiligings-software tegen virussen en Trojaanse paarden, en houd deze up-to-date. Zie voor meer informatie www.digibewust.nl.

Internetseks, daar kun je goed ziek van zijn!

Tot slot het allermoeilijkste: praat over seks en online seks. Online seks is een nieuw taboe: pubers praten er niet graag over en zeggen dat ze er niets van moeten hebben: ‘Ik kijk wel uit zeg!’, ‘Hoe wanhopig moet je zijn!’ Ze zijn niet gewend erover te praten, zelfs niet met vrienden of andere leeftijdgenoten. Maar ondertussen gebeurt het heel veel.

Uit onderzoek blijkt dat er massaal geëxperimenteerd wordt met seksuele gevoelens binnen online relaties, en ook met online seks en seks via de webcam. Zolang ouders zich aanpassen aan dat taboe op online seks, leert een kind niet voldoende nadenken over de risico’s. De meest kwetsbare groep is tussen 11 en 15 jaar, en niet alleen meisjes.

Praat dus ook over seks, en seks via internet. Leer een kind bewust te zijn van de eigen grenzen en wensen en die van een ander. Wat niet goed voelt, is niet goed. Ook niet via de webcam. Surf bijvoorbeeld samen eens naar internetsoa.nl en informeer jezelf: Internetseks, daar kun je goed ziek van zijn!

Meer informatie:

• www.digibewust.nl
• www.mijnkindonline.nl
• www.internetsoa.nl

Zie ook:
Kinderlokkers kapen webcam
De duistere kant van Trojaanse paarden