Digitaal pesten, ook online pesten of ‘het nieuwe pesten’ genoemd, neemt zulke vormen aan dat scholen zich grote zorgen maken. Omdat we merkten dat leerkrachten graag meer informatie willen over hoe de school hiermee kan omgaan, werken we dit onderwerp hier gedetailleerder uit.

Thema: pesten of plagen?

Doelgroep: groepen 7 en 8 basisschool, klas 1 en 2 voortgezet onderwijs.

Lesdoel: kinderen leren zich te verplaatsen in een ander, zodat ze begrijpen dat iets wat als een grap bedoeld is, ook kan overkomen als zeer kwetsend, agressief of zelfs angstaanjagend.

Inleiding: pesten via het internet is doorgaans veel harder dan pesten in het gewone leven, omdat de daders in eerste instantie gemakkelijk anoniem kunnen blijven. Een voorbeeld daarvan is het publiceren van de naam en het telefoonnummer van een klasgenootje op een erotische website, met de boodschap ‘bel deze dame voor een afspraak’.

Wat ook gebeurt, is dat iemand compromitterend beeldmateriaal van een klasgenoot ophangt in de schoolkantine. De uitdagende beelden, of zelfs regelrechte webcam-seks, kunnen ontstaan zijn toen de ‘verkering’ nog leuk was, maar worden dan later op deze manier misbruikt om elkaar een hak te zetten.

Ook via e-mail kan er anoniem gepest worden. Op school kunnen kinderen bijvoorbeeld e-mails versturen zonder dat iemand weet wie de afzender is. Daarnaast is het mogelijk om berichten te verzenden met een valse naam als afzender.

Plagen is een geintje. Bij plagen is het niet de bedoeling om iemand pijn te doen of te kwetsen. Plagen kan zelfs best leuk zijn, en wordt door niemand gevoeld als machtsmisbruik. Pesten is echter gemeen en bedoeld om iemand pijn te doen, te kwetsen en te laten voelen dat hij of zij waardeloos is. Iemand negeren kan ook een vorm van pesten zijn.

Werkvorm: plenaire discussie aan de hand van herkenbare ervaringen. U bespreekt met de leerlingen het verschil tussen pesten en plagen via Internet. U legt de leerlingen een paar situaties voor met de vraag: is dit pesten of plagen? Laat ze hun antwoord beargumenteren.

De les – plenaire discussie:
Situatie 1: Rob van 14 stuurt zijn klasgenoot Douwe een MSN-virus waardoor zijn MSN-naam verandert in: "Ik ben een vuile homo en daar ben ik blij mee". – Pesten of plagen?

Situatie 2: Lieke stuurt een mail naar de hele klas waarin ze zegt dat Sandra grote oren heeft. Sandra zelf krijgt de mail niet. – Pesten of plagen?

Situatie 3: Jasper en Youssef sturen vlak voor Oud en Nieuw een foto van verbrande vingers naar de hele klas met de boodschap: dat je maar veel vingers mag verliezen. Ze sturen het mailtje anoniem, niemand weet dat zij het mailtje sturen. Jasper en Youssef noemen het ‘een geintje’. "Als we straks vertellen dat wij het waren, lacht iedereen erom", zeggen ze. – Pesten of plagen?

Situatie 4: Bart (11) mailt zijn vriend Wynzen: "Hé gek hoofd, morgen gaan we een milkshake scoren. Als je niet meegaat, vertel ik je moeder dat je verliefd bent." – Pesten of plagen?

Pas de situatie-schetsen zo nodig aan op grond van de ervaringen en leeftijd van de leerlingen. Bijna alle leerlingen kunnen zelf situaties noemen die ze meegemaakt hebben (of van horen zeggen).